"مرکز حمایتی آموزشی کودکان کار"
هر روز در خیابانهای تهران، صدها کودک بهجای کیف مدرسه، بار سنگین مسئولیت خانواده را بر دوش میکشند. مرکز حمایتی آموزشی کودکان کارتوسط موسسه خیریه نیکگامان جمشید دقیقاً برای همین کودکان ساخته شده است؛ جایی که کودکی دوباره معنا پیدا میکند. این پروژه با هدف بازگرداندن کودکان کار به مدرسه، بازی و سلامت آغاز شد. امروز، پس از ماهها تلاش، نتیجه این مسیر را با شما در میان میگذاریم؛ گزارشی صادقانه از آنچه انجام شده و آنچه هنوز به کمک شما نیاز دارد.
مشاهده فیلم مرکز حمایت از کودکان کار
تعریف کودک کار
کودک کار، کودکی است که پیش از موعد قانونی وارد بازار کار شده و اغلب زیر فشار اقتصادی خانواده، تحصیل را کنار میگذارد.
نیاز این کودکان فقط غذا و سرپناه نیست. آنها به بازگشت به کلاس درس، بازی و مشاوره روانی نیاز دارند. مرکز حمایتی-آموزشی کودکان کار دقیقاً برای پاسخ به همین نیاز چندلایه طراحی شده است.
ضرورت راه اندازی مرکز کودکان کار
پیش از راهاندازی این مرکز، بسیاری از کودکان کار تهران هیچ فضای امنی برای گذراندن ساعات پس از کار نداشتند.
تراکم بالای کودکان کار در تهران، ما را به این نتیجه رساند که تجهیز یک مرکز حمایتی آموزشی کودکان کار، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت فوری است.
- نبود فضای آموزشی استاندارد برای کودکان کار در تهران
- نبود خدمات درمانی و بهداشتی در دسترس این کودکان
- نبود برنامه مشاوره روانی منظم برای کودکان آسیبدیده
- نبود مسیر مشخص برای بازگشت این کودکان به مدرسه
فعالیت های مرکز کودکان کار
در این مرکز علاوه بر آموزش و مهارتآموزی به کودکان، حمایتهای دیگری نیز به آنها ارائه میشود.
در این مرکز دید بچهها نسبت به آینده تغییر میکند.
برنامههای سوادآموزی و مهارتهای زندگی
تیم مرکز حمایتی-آموزشی کودکان کار، کلاسهای سوادآموزی را متناسب با سن و سطح تحصیلی هر کودک طراحی کرده است. کودکان خردسال با اسباببازی آموزشی، رنگها و مفاهیم پایه را میآموزند.
نوجوانان نیز در کارگاههای مهارت فنی مانند کار با ابزار مکانیکی و الکتریکی شرکت میکنند تا از مشاغل کاذب و پرخطر فاصله بگیرند.
نکتهای قابلتامل: هرچه سن کودک بالاتر میرود، میزان حضورش در مدرسه کمتر میشود، به همین دلیل، برنامههای جبرانی ویژه نوجوانان در اولویت مرکز قرار دارد.
مشاوره و حمایت روانی-اجتماعی کودکان
هر کودک پس از ورود به مرکز، تحت ارزیابی روانی و اجتماعی توسط مددکار اجتماعی و روانشناس قرار میگیرد. مشاوره فردی، گروهی و خانوادگی، بخش ثابت برنامه هفتگی است.
- تشکیل پرونده مددکاری برای هر کودک
- مشاوره فردی و گروهی با روانشناس
- آموزش مهارت «نه گفتن» و مهارتهای اجتماعی
- برنامهریزی درمانی برای کودکان آسیبدیده
به گفته یکی از مددکاران اجتماعی مرکز: «وقتی کودکی برای اولین بار میخندد، میفهمیم مسیر درست را رفتهایم.» این جمله ساده، خلاصهای است از فلسفه کار مرکز حمایتی-آموزشی کودکان کار.
تجهیزات و امکانات مرکز کودکان کار
در این مرکز برای بازدهی بیشتر کلاسهای آموزشی و برگرداندن شوق زندگی به کودکان، امکانات ویژهای تهیه شده است.
کلاسهای درس و کارگاههای مهارتآموزی
با کمک خیرین، کلاسهای درس مرکز حمایتی آموزشی کودکان کار به میز و صندلی آموزشی، وایتبرد و لوازم نقاشی مجهز شد.
برای نوجوانان، سیستم کامپیوتر و پرینتر تهیه شد تا مهارتهای پایه دیجیتال بیاموزند؛ مهارتی که امروز در هر شغلی ضروری است.
سازهای بلز، هارمونیکا، سهتار و پیانو دیجیتال نیز برای موسیقیدرمانی خریداری شد.
پژوهشهای حوزه سلامت روان کودک نشان میدهد موسیقیدرمانی در کاهش استرس و بازسازی روانی کودکان آسیبدیده موثر است.
فضای بهداشتی، غذاخوری و سرویسهای رفاهی
یکی از بخشهای کمتر دیدهشده اما حیاتی مرکز، بخش خدمات روزانه است؛ جایی که کودکان حمام میکنند، لباس تمیز دریافت میکنند و بیماریهای پوستی ناشی از زندگی خیابانی مانند شپش و گال درمان میشود.
این خدمات ساده، اغلب اولین قدم برای بازگرداندن حس کرامت به این کودکان است.
- تبسنج و دستگاه بخور برای پیشگیری از بیماریهای تنفسی
- کپسول آتشنشانی برای ایمنی کامل مرکز
- پک بهداشتی و لباس تمیز برای هر کودک
- کمپرس سرد و گرم برای تسکین آسیبهای جسمی
دستاوردهای نیک گامان پس از بازسازی مرکز کودکان کار
مرکز حمایتی-آموزشی کودکان کار امروز میزبان دهها کودک از خانوادههای کمبرخوردار تهران است؛ کودکانی که پیش از این، ساعتها در خیابان کار میکردند.
برآوردها تعداد کودکان کار در تهران را بیش از ۲۰ هزار نفر تخمین میزنند (منبع: ویکیپدیای فارسی).
فاصله تا پوشش کامل این جمعیت هنوز زیاد است؛ اما هر کودکی که وارد مرکز میشود، یک داستان واقعی از تغییر است.
تغییرات محسوس در کیفیت آموزش و نگهداری
خانوادههای کودکان تحت پوشش گزارش میدهند که فرزندشان دوباره به مدرسه علاقهمند شده و ساعات کمتری در خیابان میگذراند. کاهش ساعات حضور کودک در خیابان، نخستین و مهمترین شاخص موفقیت این پروژه است.
جملهای که خلاصه این دستاورد است: «کودکی که یک بار طعم کلاس درس را بچشد، دیگر خیابان را خانه خودش نمیداند.» این باور، پایه اصلی برنامهریزی مرکز حمایتی-آموزشی کودکان کار است.
جمعبندی
مرکز حمایتی آموزشی کودکان کار موسسه خیریه نیکگامان جمشید، مسیری است از خیابان به کلاس درس، از نگرانی به امنیت، از فراموشی به دیدهشدن.
آنچه تا امروز ساختهایم، حاصل اعتماد خیرینی است که کنار این کودکان ایستادند. آنچه در ادامه راه لازم داریم، همراهی بیشتر شماست؛ چون هر کودکی سزاوار فرصتی است برای رویاپردازی.
